Gelijkwaardig gesprek, verzachte vooroordelen

Foto: Hanna Rudner

Deep canvassing is een gespreksmethode uit de Verenigde Staten. Die ontstond tussen 2008 en 2012, nadat activisten in Californië de strijd om het homohuwelijk verloren. Folders, slogans en debatten bleken niet te werken bij gevoelige thema’s. Dus bedacht het Los Angeles LGBT Center iets anders: open gesprekken voeren van deur tot deur. ‘Het is inmiddels een methode met een opvallend grote en wetenschappelijk bewezen impact’, vertelt Pippi van Ommen, medeoprichter van Deep Canvassing Nederland. ‘Uit onderzoek blijkt dat 10% van de mensen na een gesprek over transgenderrechten, er positiever over denkt dan daarvoor.’

Daar waar het vastloopt

‘Wij besloten in 2023 met z’n drieën in Amsterdam op dezelfde manier van deur tot deur te gaan. Met als thema immigratie. Een onderwerp waardoor mensen scherp tegenover elkaar zijn komen te staan en niet meer naar elkaar luisteren. Daar waar spanning zit en de dialoog vastloopt, willen wij juist het gesprek aangaan. Om meer onderling begrip te creëren en meningen over anderen te verzachten.’

Verrassende verhalen aan de deur

Canvassing levert de meest uiteenlopende ontmoetingen en gesprekken op, laat Van Ommen weten. ‘Sommige mensen hebben geen tijd of willen niet praten. Ook dat is oké, dan bellen we bij de volgende deur aan. Maar vaak levert het bijzondere verhalen op. Neem die mevrouw die ‘niets met migranten had’, maar na doorvragen vol lof was over haar Syrische buurman. Die bleek altijd voor haar en de wijk klaar te staan.’ En er was de man met wie het gesprek moeizaam verliep, tot hij zijn eigen verleden in de Tweede Wereldoorlog koppelde aan het leed van hedendaagse vluchtelingen. ‘Er kwamen ineens veel emoties los. Hij zei: we hebben het hier over machteloze mensen. Dat was ik tijdens de hongerwinter zelf ook. Je gunt het niemand. Ik kan mij heel goed in hen verplaatsen.’ Het zijn bijzondere momenten waarop er iets verandert. Een gevoel, een perspectief, een mening. Dat is precies waarop wij hopen.’

Ook jezelf laten zien

Maar gesprekken moeten wel wederkerig zijn, canvassers zijn géén enquêteurs. ‘Dus moet je ook jezelf laten zien en je eigen mening en verhaal blootgeven’, benadrukt Van Ommen. ‘Ikzelf laat weten waar ik voor sta. En ik vertel ook dat ik als kind met mijn ouders vanuit Indonesië verhuisde en ineens in een Nederlandse schoolklas zat. Dat was spannend en enorm wennen. Zo’n verhaal delen kan leiden tot begrip en toenadering.’ En dus is het mooi dat mensen die op het oog tegenover elkaar staan, in een gesprek dichter tot elkaar komen. ‘Dan is het eerste zaadje geplant. En daar begint de verandering mee. Mensen komen zo ook even uit hun eigen bubbel. Dat is belangrijk, want er zijn partijen die – om politieke of zakelijke motieven – voordeel hebben bij ongelijkheid. Dát moeten wij zien te keren. En dat doe je door elkaar te leren kennen, er voor elkaar te zijn en voor elkaars belangen op te komen.’

Hoge impactcijfers 

Het meten en monitoren vindt men bij Deep Canvassing Nederland belangrijk. Het gebeurt onder meer via een gespreksapp, waarin canvassers gespreksdata opslaan. ‘Het blijkt dat de impactcijfers van de gesprekken in Nederland nog hoger liggen dan destijds in de Verenigde Staten’, laat Van Ommen weten. ‘Maar liefst 17% van de mensen denkt na een gesprek positiever over migratie en over mensen op de vlucht.’

Ga aan de slag, ga het doen

‘VSBfonds heeft ons van begin af aan gesteund’, vervolgt Van Ommen. ‘Hun missie en onze wijkgerichte aanpak, voor en door buurtbewoners, sluiten naadloos op elkaar aan. Dat geldt ook voor de manier waarop wij aan een bestendige toekomst willen bouwen. Door meer gesprekken te voeren, al lerend te innoveren en wetenschappers en studenten in te schakelen voor onderzoek. Zo ontwikkelen we zelf nieuwe kennis en die willen we doorgeven.’ 

Onafhankelijk zijn en blijven

Bij Deep Canvassing is de steun van VSBfonds, maar ook van bijvoorbeeld Stichting DOEN, het Oranje Fonds en Vfonds, meer dan welkom. ‘Verder willen we onafhankelijk zijn en blijven, geld van de overheid of van politieke partijen nemen we niet aan’, stelt Van Ommen. ‘Zonder VSBfonds waren we nooit zover gekomen. Ze zijn onderscheidend in hun aanpak. Heb je hebt een goed plan, dan zeggen zij: ga aan de slag, ga het doen. Zonder ingewikkelde aanvraagprocedures en papiermolens. Daaruit spreekt veel vertrouwen, en dat stimuleert initiatiefnemers. Dat je in rapportages je resultaten en impact laat zien, vinden wij vanzelfsprekend. Positieve impact op de samenleving, dat is waar we het voor doen.’